ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ ΠΑΓΙΔΕΣ Ή ΠΑΓΙΔΕΣ ΣΤΑ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ

Σε μια πόλη, μικρή ή μεγάλη, καταγράφεται σε εικοσιτετράωρη βάση συνεχής κίνηση ατόμων ή μάλλον καλύτερα πεζών  και οχημάτων. Για τα οχήματα για το σκοπό αυτό η πόλη διαθέτει δρόμους και λεωφόρους, για τους πεζούς, τα πεζοδρόμια, όλα κατασκευασμένα  με βάση συγκεκριμένες προδιαγραφές. Οι δρόμοι και τα πεζοδρόμια «συνεργάζονται» με βάση κάποιους ρυθμιστικούς κανόνες που καθορίζονται από τον ΚΟΚ και άλλες νομικές διατάξεις. Η διατήρηση αδιατάρακτης αυτής  της συνεργασίας είναι βασική προϋπόθεση για την ασφαλή κίνηση πεζών και οχημάτων.

Στη συνείδηση ενός πολίτη η καλά ρυθμισμένη σχέση ανάμεσα τους δυο παράγοντες της κίνησης σε μια πόλη, δηλαδή όχημα-πεζός, είναι πρωταρχικής σημασίας για την ασφάλεια των μετακινήσεων. Αυτό ως παραδοχή καταρχήν είναι σωστό αλλά καλύπτει μόλις το 1/3 της πραγματικότητας. Για να δούμε από τι κινδυνεύει περισσότερο ένας πεζός σε μια πόλη αρκεί να ανατρέξουμε στις ΗΠΑ, στις οποίες και τηρούνται εξαντλητικά και ακριβή στατιστικά στοιχεία, αλλά  και η ποιότητα κατασκευής δρόμων και πεζοδρομίων στις πόλεις είναι πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό  μέσο όρο· σημαντική μελέτη του Πανεπιστημίου Columbia χρησιμοποίησε το εθνικό σύστημα επειγόντων περιστατικών (NEMSIS) για το 2019, στο οποίο το 89% όλων των περιστατικών συνέβησαν σε αστικές περιοχές. Διαπίστωσε ότι καταγράφηκαν 118.520 τραυματισμοί πεζών από πτώσεις σε δρόμους και πεζοδρόμια, έναντι 33.915 τραυματισμών πεζών από συγκρούσεις με μηχανοκίνητα οχήματα. Δηλαδή, οι τραυματισμοί από πτώσεις ήταν περίπου 3,5 φορές περισσότεροι από τους τραυματισμούς λόγω σύγκρουσης με οχήματα. Στην πραγματικότητα δηλαδή  είναι πολύ περισσότερα τα ατυχήματα ή τα δυστυχήματα που συμβαίνουν πάνω στα πεζοδρόμια παρά αυτά που συμβαίνουν στους δρόμους μιας πόλης.

Στους δρόμους  όλοι αντιλαμβανόμαστε τους λόγους τραυματισμών ή και θανάτων των πεζών, αποτέλεσμα κυρίως της καταστρατήγησης από κάποιον ή κάποιους από τους εμπλεκόμενους των κανόνων του ΚΟΚ, αλλά στα πεζοδρόμια ποιοι είναι οι λόγοι;

Οι τραυματισμοί και οι θάνατοι των πεζών πάνω στα πεζοδρόμια οφείλονται συνήθως σε έναν συνδυασμό τεχνικών ελλείψεων, περιβαλλοντικών συνθηκών και ανθρώπινων παραγόντων. Η διεθνής βιβλιογραφία είναι αρκετά συνεπής ως προς τις βασικές αιτίες.

1. Ανωμαλίες του πεζοδρομίου (η συχνότερη αιτία)

Οι συχνότερες αιτίες είναι:

• σπασμένες ή χαλαρές πλάκες,
• καθιζήσεις,
• εξογκώματα από ρίζες δέντρων,
• λακκούβες,
• μεγάλες υψομετρικές διαφορές μεταξύ πλακών,
• φθορά των υλικών.Οι επιστημονικές ανασκοπήσεις καταλήγουν ότι οι ανώμαλες επιφάνειες αποτελούν τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα πρόκλησης πτώσεων πεζών.

2. Ολισθηρές επιφάνειες

Σημαντική αιτία αποτελούν:

• η βροχή,
• ο πάγος ή το χιόνι,
• τα βρύα, ιδίως σε περιοχές με πολλές βροχές ή υψηλή υγρασία
• λάδια,
• υγρά καθαρισμού τα οποία δεν έχουν ξεπλυθεί με άφθονο νερό,
• λείες μαρμάρινες επιφάνειες, κυρίως,  χωρίς αντιολισθητική επεξεργασία.

Η ανεπαρκής συντήρηση σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο.

3. Εμπόδια πάνω στο πεζοδρόμιο

Συχνές αιτίες είναι:

• παράνομα σταθμευμένα δίκυκλα,
• η κίνηση δικύκλων, ποδηλάτων και παντός άλλου τύπου οχημάτων  στα πεζοδρόμια
• κάδοι απορριμμάτων,
• κολωνάκια μεταλλικά μαρμάρινα ή και πλαστικά
• αλυσίδες,
• γλάστρες,
• εμπορεύματα καταστημάτων,
• τραπεζοκαθίσματα, ιδίως σε στενά πεζοδρόμια
• πινακίδες, είτε ιδιωτών, είτε ρύθμισης κυκλοφορίας τοποθετημένες σε λάθος σημεία
• οικοδομικά υλικά,
• κλίμακες οικιών ή καταστημάτων, υπόγεια  και κλίμακες οικιών που περιορίζουν το πλάτος του πεζοδρομίου και δημιουργούν πολλές φορές άδηλες παγίδες  
• προσωρινά δημόσια ή ιδιωτικά έργα χωρίς ασφαλή διέλευση πεζών.

Η πρόσφατη ευρωπαϊκή επιστημονική συναίνεση κατατάσσει τα φυσικά εμπόδια μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων κινδύνου.

4. Ελλιπής φωτισμός

Η μειωμένη ορατότητα δυσκολεύει την έγκαιρη αντίληψη όλων των παραπάνω:

• σπασμένων πλακών,
• υψομετρικών διαφορών,
• εμποδίων,
• λακκουβών κ.α.

Ο ανεπαρκής φωτισμός αυξάνει τον κίνδυνο ιδιαίτερα κατά τις βραδινές ώρες.

5. Κακή πολεοδομική σχεδίαση

Προβλήματα όπως:

• πολύ στενά πεζοδρόμια,
• απότομες κλίσεις,
• σκάλες χωρίς χειρολισθήρες, κοινώς κουπαστές
• απότομες αλλαγές στάθμης,
• κακή απορροή ομβρίων,

αυξάνουν τον κίνδυνο πτώσης.

6. Ηλικία και ευπάθεια των πεζών

Οι ηλικιωμένοι αποτελούν την ομάδα υψηλότερου κινδύνου.

Μετά τα 60–65 έτη αυξάνονται:

• οι διαταραχές ισορροπίας,
• η μειωμένη όραση,
• η μικρότερη μυϊκή δύναμη,
• ο χρόνος αντίδρασης.

Για τον λόγο αυτό οι ίδιοι μηχανισμοί πτώσης προκαλούν πολύ συχνότερα σοβαρούς τραυματισμούς ή θανάτους στους ηλικιωμένους.

7. Συνδυασμός πολλών παραγόντων

Στην πράξη τα σοβαρότερα περιστατικά δεν οφείλονται σε μία μόνο αιτία αλλά σε συνδυασμό:

• κακή συντήρηση,
• βροχή,
• ανεπαρκής φωτισμός,
• εμπόδιο,
• μεγάλη ηλικία του πεζού.

Η διεθνής βιβλιογραφία επισημαίνει ότι οι πτώσεις πεζών είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με το δομημένο περιβάλλον και όχι απλώς «απροσεξίας» του θύματος.

Ποιοι τραυματισμοί οδηγούν συχνότερα σε θάνατο;

Οι πιο επικίνδυνοι τραυματισμοί από πτώση σε πεζοδρόμιο είναι:

• κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις,
• κάταγμα ισχίου με επακόλουθες επιπλοκές,
• ενδοκρανιακές αιμορραγίες,
• κατάγματα πυέλου,
• πολλαπλά κατάγματα στους ηλικιωμένους.

Στους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας ακόμη και μια πτώση από το ίδιο επίπεδο μπορεί να έχει θανατηφόρες συνέπειες λόγω της ευθραυστότητας του οργανισμού και των επιπλοκών που ακολουθούν.

Συμπερασματικά,  οι περισσότερες σοβαρές πτώσεις στα πεζοδρόμια δεν αποτελούν "τυχαία ατυχήματα", αλλά συνδέονται με αναγνωρίσιμους και συχνά παράγοντες που μπορούν να προληφθουν, όπως η κακή συντήρηση, οι ανωμαλίες της επιφάνειας, τα εμπόδια και ο ανεπαρκής φωτισμός. Η αντιμετώπισή τους αποτελεί ζήτημα δημόσιας ασφάλειας και δημόσιας υγείας.

Με την ανάρτηση αυτή έγινε η παρουσίαση των προβλημάτων που παρουσιάζουν τα πεζοδρόμια σε μια ελληνική πόλη και ιδίως στην Αθήνα.

Η προσεχής ανάρτηση και τελευταία θα ασχοληθεί με το νομικό καθεστώς που διέπει εν γένει τα πεζοδρόμια, είτε ως κατασκευή, είτε από τη  πλευρά της συντήρησης και προστασίας, είτε γενικότερα ως δημόσιο αγαθό.