ΔΕΛΤΙΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΣΤΡΑΤ. ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ-ΔΥΤ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΪΟΣ 1945 Α΄ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟ
Περίληψη του «Δελτίου Πληροφοριών»
1. Κατάσταση και ηθικό της Εθνοφυλακής
Η αναφορά χαρακτηρίζει το ηθικό των ανδρών της Εθνοφυλακής ως γενικά ικανοποιητικό, παρά την ύπαρξη μικρού αριθμού υπόπτων ή δυσαρεστημένων στρατιωτών. Θεωρεί ότι η πειθαρχία διατηρείται και εισηγείται μέτρα για την περαιτέρω ενίσχυση του φρονήματος.
Προτείνονται:
χορήγηση μικρών αδειών,
καταβολή οικογενειακού επιδόματος στους εφέδρους,
δωρεάν διανομή τροφίμων στις οικογένειές τους,
δημιουργία στρατιωτικών καντινών,
διάθεση ραδιοφώνων για ψυχαγωγία,
αύξηση των ημερήσιων μερίδων άρτου και τροφής.
Η Διοίκηση θεωρεί ότι η οικονομική δυσχέρεια των οικογενειών των εθνοφυλάκων αποτελεί σοβαρό πρόβλημα που επηρεάζει το ηθικό των στρατιωτών.
2. Η κατάσταση του πληθυσμού
Η αναφορά υποστηρίζει ότι το ηθικό των κατοίκων βελτιώνεται σταδιακά, κυρίως στις περιοχές όπου έχει εγκατασταθεί η Εθνοφυλακή. Αντίθετα, στα ορεινά χωριά όπου απουσιάζουν κρατικές αρχές και αστυνομία, οι κάτοικοι παρουσιάζονται ως φοβισμένοι και υπό την επιρροή των κομμουνιστικών οργανώσεων.
Οι βασικές αιτίες δυσαρέσκειας των κατοίκων καταγράφονται ως:
η ανεπαρκής διανομή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης,
η φτώχεια και η οικονομική αστάθεια,
η άνοδος των τιμών,
η ανεργία λόγω μη λειτουργίας εργοστασίων και καθυστέρησης δημοσίων έργων.
Η Διοίκηση προτρέπει την κυβέρνηση να επιταχύνει την οικονομική ανασυγκρότηση, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και να ενισχύσει τις κρατικές υπηρεσίες ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών.
3. Ζήτημα του Τύπου και της προπαγάνδας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ιδεολογικό ανταγωνισμό.
Το έγγραφο υποστηρίζει ότι:
στις περισσότερες πόλεις της Θεσσαλίας δεν κυκλοφορεί εθνικόφρων ή αστικός Τύπος,
αντίθετα, οι εφημερίδες του ΕΑΜ και του ΚΚΕ κυκλοφορούν ευρέως,
η κρατική πλευρά θεωρεί ότι ο αριστερός Τύπος επηρεάζει αρνητικά την κοινή γνώμη.
Για τον λόγο αυτό ζητείται κρατική οικονομική ενίσχυση ώστε να εκδίδονται περισσότερες εφημερίδες φιλοκυβερνητικού προσανατολισμού στις επαρχίες.
4. Δραστηριότητα του ΚΚΕ και του ΕΑΜ
Η μεγαλύτερη ενότητα του δελτίου αφορά την παρακολούθηση των οργανώσεων του ΚΚΕ.
Η αναφορά ισχυρίζεται ότι συνεχίζονται:
μυστικές συγκεντρώσεις,
πολιτική κατήχηση στελεχών,
διανομή προπαγανδιστικών εντύπων,
έρανοι για οικονομική ενίσχυση,
ανασυγκρότηση της ΕΠΟΝ,
εκδρομές και πολιτιστικές εκδηλώσεις με ιδεολογικό χαρακτήρα,
προσπάθεια διατήρησης του κομματικού μηχανισμού μετά τη Βάρκιζα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ιδέα του λεγόμενου «τρίτου γύρου», δηλαδή της πιθανότητας νέας ένοπλης σύγκρουσης, την οποία η αναφορά παρουσιάζει ως κεντρικό στοιχείο της κομμουνιστικής προπαγάνδας.
Παράλληλα καταγράφεται προσπάθεια διείσδυσης κομμουνιστών στην Εθνοφυλακή μέσω στρατευμένων μελών του ΚΚΕ, οι οποίοι φέρονται να διαδίδουν προπαγάνδα μέσα στις μονάδες και να διατηρούν επαφή με κομματικά στελέχη.
5. Ένοπλη δράση και επεισόδια ασφαλείας
Το δελτίο απαριθμεί μεγάλο αριθμό περιστατικών που αποδίδει σε πρώην αντάρτες του ΕΛΑΣ ή σε ένοπλες ομάδες.
Αναφέρονται:
δολοφονίες,
ληστείες,
απειλές κατά κατοίκων,
συγκρούσεις με τμήματα της Εθνοφυλακής,
εκβιασμοί χωρικών,
ένοπλες εμφανίσεις ομάδων στα χωριά,
απόπειρες απαγωγών,
συγκεντρώσεις υποστηρικτών του ΚΚΕ.
Το έγγραφο περιγράφει την ύπαιθρο ως περιοχή όπου εξακολουθούν να δρουν μικρές ένοπλες ομάδες, οι οποίες επιχειρούν να διατηρήσουν την επιρροή τους.
6. Αναφορές στον Άρη Βελουχιώτη
Ξεχωριστή θέση κατέχουν οι πληροφορίες σχετικά με τον Άρη Βελουχιώτη.
Το δελτίο αναφέρει ότι:
κινείται με ομάδα περίπου 40–70 ενόπλων στα ορεινά των Τρικάλων,
επισκέπτεται χωριά,
λαμβάνει τρόφιμα και εφόδια από κατοίκους,
συγκεντρώνει υποστηρικτές,
πραγματοποιεί πολιτικές ομιλίες,
προετοιμάζει, κατά την εκτίμηση της Διοίκησης, νέα ένοπλη εξέγερση.
Παρατίθενται ακόμη φερόμενες δηλώσεις περί επικείμενης επανάστασης και επιθέσεων κατά φυλακίων της Εθνοφυλακής. Οι πληροφορίες αυτές παρουσιάζονται ως υπηρεσιακές αναφορές.
7. Αντικομμουνιστικές ένοπλες ομάδες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η αναφορά δεν καταγράφει μόνο δράση κομμουνιστικών ομάδων.
Περιγράφει επίσης τη δράση ενόπλων που χαρακτηρίζονται «εθνικιστές», οι οποίοι:
συλλαμβάνουν πρώην μέλη του ΕΑΜ,
ασκούν βία,
πραγματοποιούν αφοπλισμούς,
τρομοκρατούν κομμουνιστές.
Σε αρκετές περιπτώσεις επισημαίνεται ότι και αυτές οι ομάδες λειτουργούν εκτός κρατικού ελέγχου.
8. Συλλήψεις
Καταγράφονται:
συλλήψεις Γερμανών και Ιταλών στρατιωτών που είχαν παραμείνει στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο,
παράδοσή τους στις βρετανικές αρχές,
συλλήψεις περίπου είκοσι αναρχικών,
σύλληψη δύο εθνοφυλάκων που κατηγορούνται για εγκλήματα κατά την Κατοχή και τη δράση τους στην ΟΠΛΑ και στον ΕΛΑΣ.
9. Ανεύρεση κρυμμένου οπλισμού
Σημαντικό μέρος του δελτίου αφορά επιχειρήσεις εντοπισμού οπλισμού.
Αναφέρονται κατασχέσεις:
πολυβόλων,
όλμων,
χιλιάδων φυσιγγίων,
δυναμίτιδας,
ναρκών,
χειροβομβίδων,
τυφεκίων,
εξαρτημάτων τυπογραφείου.
Η Διοίκηση θεωρεί ότι πρόκειται κυρίως για κρυμμένο υλικό του πρώην ΕΛΑΣ που δεν είχε παραδοθεί μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
10. Καταθέσεις Ελλήνων που επέστρεψαν από τη Γερμανία
Στο τέλος του εγγράφου περιλαμβάνονται δύο μαρτυρίες Ελλήνων αιχμαλώτων και ομήρων που επέστρεψαν από τη Γερμανία μέσω Γιουγκοσλαβίας.
Οι καταθέσεις περιγράφουν:
τη δύσκολη επιστροφή τους,
ελέγχους και αφαιρέσεις προσωπικών αντικειμένων από γιουγκοσλαβικές αρχές,
μεγάλες ταλαιπωρίες στη διαδρομή,
πληροφορίες για χιλιάδες Έλληνες που εξακολουθούσαν να βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Συνολική εκτίμηση
Το δελτίο παρουσιάζει μια εικόνα της Θεσσαλίας κατά τη μεταβατική περίοδο μετά την Απελευθέρωση και πριν από την έναρξη του Εμφυλίου Πολέμου. Σύμφωνα με την οπτική της στρατιωτικής διοίκησης:
η κρατική εξουσία επιχειρεί να αποκαταστήσει την ασφάλεια και τη διοίκηση,
η οικονομική κρίση και η ανεργία αποτελούν σοβαρούς παράγοντες κοινωνικής αστάθειας,
το ΚΚΕ και οι οργανώσεις του θεωρούνται ότι συνεχίζουν πολιτική και οργανωτική δραστηριότητα με προοπτική νέας σύγκρουσης,
στην ύπαιθρο εξακολουθούν να δρουν ένοπλες ομάδες τόσο φιλοκομμουνιστικές όσο και αντικομμουνιστικές,
η ανακάλυψη κρυμμένου οπλισμού και οι συνεχείς συγκρούσεις δείχνουν ότι, παρά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, η περιοχή παρέμενε έντονα στρατιωτικοποιημένη και πολιτικά πολωμένη.
Ως ιστορική πηγή, το έγγραφο είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές στρατιωτικές αρχές περιγράφουν την κατάσταση στη Θεσσαλία τον Μάιο του 1945.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου